сүңгуір қайық

сүңгуір қайық
(Подводная лодка)
су асты жағдайында ұзақ уақытқа дейін іс-қимыл жасау қабілет-тіліктерімен қамтамасыз етілген, маңызды тактикалық қасиеті жасырыну болып табылатын ұрыс кемесі. Олар су үсті кемелерін, су асты қайықтарын, қарсыластың аумағындағы жер үсті объектілерін жоюға, сонымен қатар жасырынуды сақтауды талап ететін әр түрлі арнайы міндеттерді (барлау, диверсиялық топтарды түсіру және т. б.) орындауға арналады. С.қ. баллистикалық және қанатты ракеталармен, торпедалармен және миналармен қаруланады. Баллистикалық ракеталар, әдетте, жер үсті объектілерін, ал қанатты ракеталар, торпедалар мен миналар теңіздегі қарсыластарды жоюға қолданылады. С.қ. негізгі қару-жарағына қарай атомдық және дизельді (дизель-аккумуляторлы) болып бөлінеді. Атомдық С.қ. ядролық энергетикалық қондырғылардың көмегімен іс жүзінде шектеусіз уақытқа дейін су астында іс-қимыл жасай алады. Дизельді С.қ-дың су үсті жүрісін қамтамасыз ететін дизель-аккумуляторлы қуатты қондырғысы болады, ал су асты жүрісі аккумуляторлық батареялардан қоректенетін электрқозғалтқыш көмегімен қамтамасыз етіледі. Батареяларды оттегін керек ететін дизельдермен зарядтау қажеттігі С.қ-ты ұзақ уақыт су үсті жағдайында болуына мәжбүр етеді, бұл оның жасырыну қабілетін жоғалтуға және ұрыстық мүмкіндіктерін төмендетуге әкеліп соқтырады. Жасырыну қабілетін жоғарылату үшін дизельді С.қ. дизельдің перископтық тереңдікте жұмыс істеуін қамтамасыз ететін арнайы құрылғылармен жабдықталады.
С.қ. бір корпусты (жеңіл корпусты), бір жарым корпусты (жеңіл корпус берік корпусты жарым-жартылай құрсаулайды) және екі корпусты (жеңіл корпус берік корпусты толық құрсаулайды) болуы мүмкін. Берік корпус су өткізбейді және судың үлкен мөлшердегі сыртқы қысымына шыдайды. Оның гидростатикалық қысымға шыдау мөлшері бойынша қайықтың ең үлкен сүңгу тереңдігін анықтайды. Оның ішіне экипаж, қару-жарақ, басты және қосалқы тетіктер, әр түрлі жүйелер мен құрылғылар, жағармай, тұщы су мен азық қоры, т.б. орналастырылады. Жеңіл корпус су өткізеді және кемеге сүйір құрсау түрін беру үшін, сонымен қатар онда су астында жүзген кезінде жеке құрамның қызметін талап етпейтін цистерналар, құбырлар, коллекторлар, якорлық құрылғыларды және т.с-ды орналастыруға қызмет етеді. С.қ-тың берік корпусының іші ұрыстық немесе апаттық зақымдану кезінде оның төзім-ділігін қамтамасыз ету үшін су өткізбейтін қабырғалармен жеке бөліктерге бөлінген.

Казахский толковый терминологический словарь по военному делу. — Мектеп.

Нужно решить контрольную?

Полезное


Смотреть что такое "сүңгуір қайық" в других словарях:

  • АЙЫ — айыы, в якутской мифологии добрые божества верхнего и среднего миров. Согласно мифам, их внешний облик, жилище и т. п. такие же, как у богатых якутов. По представлениям якутов, скот, полезные животные и растения созданы А. Они почитались как… …   Энциклопедия мифологии

  • айықтырт — айықтыр етістігінен жасалған өзгелік етіс …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • айықтырту — айықтырт етістігінің қимыл атауы …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • қайыған — жүген. Қайып тігу арқылы жасалған жүген. Жүгеннің өрме жүген, түйме жүген, қ а й ы ғ а н ж ү г е н, күміс жүген деген түрлері болады (Қазақст. ауыл шаруаш., 1970, №10, 62) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • қайың — … 2. Қайың ағашының сүрегінен, қайың ағашынан жасалған. Қ а й ы ң сойыл, қара шоқпарлар екі үш ақ рет айқыш ұйқыш тиісті (М.Әуезов, Абай, 1, 372). Ол араның қазақ арбаға берік ағашы – қ а й ы ң (С.Мұқанов, Аққан жұлдыз, 312). Қайың майы. Ағаш… …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • қайыққа қарсы қорғаныс кемесі — (Корабль противолодочной обороны) қарсыластың сүңгуір қайықтарын тауып, жоюға және ұрыс кемелері мен күзетші кемелердің олардан қорғанысын қамтамасыз етуге (қайық шабуылынан қорғауға) арналған кеме. Қ.қ.қ.к нде су үстіндегі және су астындағы… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • қайыққа қарсы авиациялық бомба — (Противолодочная авиационная бомба (ПЛАБ)) сүңгуір қайықтарды жоюға арналған бомба түрі. Құрастырылуы бойынша фугасты А.б ға ұқсас. Корпустың басты бөлігі су үсті қабатынан ыршу мүмкіндігін азайтатындай бітімді болуы мүмкін. Жарғыш сүңгуір… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • қайыққа қарсы теңіз минасы — (Противолодочная морская мина) сүңгуір қайықтарды су астында әр түрлі тереңдікте зақымдауға (жоюға) арналған мина. Көбінесе, сүңгуір қайықтарға тән физикалық өрістер әсер еткенде жарылатын түйісусіз минамен жарақталады …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • қайық — зат. Суда жүзу үшін жасалған, қос ескекті, сүйір тұмсықты астауша. Желкенді қайық. Үстінде желкені бар қайық …   Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі

  • қайыңша — үст. Қайың секілді, қайың тәрізді. Құлайды арман дауыл жыққан қ а й ы ң ш а, Ел күлмей ме ессіз үрей ықпалына бой ұрса?! Өзін өзі өлтіруге тиісті еді Транзей Сол кездегі әміршінің қатал заңы бойынша (М.Шаханов, Мәңгүрт., 117) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • қайыққа қарсы қамсыздандыру аймағы — (Зона противолодочного обеспечения) сүңгуір қайыққа қарсы күштердің әскери қимылдар аймағында қарсыластың торпедалық және ракеталық соққыларынан қорғау және теңіз арқылы кемелер, десант жасақтары мен күзет кемелерінің өтуін қорғау үшін әскери… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»